Uzależnienie to określenie odnoszące się do zaburzeń psychicznych, które generują przymus danego zachowania. W związku z powyższym mianem tym określa się między innymi uzależnienie od alkoholu, narkotyków, hazardu czy też zachowań seksualnych. Naturalnie każde ze wspomnianych uzależnień związane jest z nieco innym typem zachowania. Warto dodać, że z terminem uzależnienia związane jest również współuzależnienie. W przypadku tego drugiego mowa przede wszystkim o zachowaniach, które są swego rodzaju owocem uzależnienia partnera/członka rodziny, a które znacząco ograniczają wybór rodzaju postępowania i tym samym negatywnie wpływają na stan osoby współuzależnionej.

Uzależnienie od alkoholu

Uzależnienie od alkoholu określane bywa również mianem choroby alkoholowej lub też alkoholizmem. Uzależnienie od alkoholu polega na odczuwaniu silnego przymusu zażycia środku psychoaktywnego, zwiększenia tolerancji wypijanego alkoholu czyli jego ilości. Jak powszechnie wiadomo opisywana dolegliwość charakteryzuje się spożywaniem alkoholu w nadmiernych ilościach. Samo odczuwanie przymusu psychicznego oraz somatycznego nie podlega woli uzależnionego i nie jest on w stanie powstrzymać takowego. Należy dodać, iż w przypadku alkoholizmu sam rodzaj napoju nie ma większego znaczenia. Jak możemy przeczytać w publikacji „Klasyfikacja zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania w ICD-10. Opisy kliniczne i wskazówki diagnostyczne”:

Zespół uzależnienia od alkoholu to Dkompleks zjawisk fizjologicznych, behawioralnych i poznawczych, wśród których picie alkoholu dominuje nad innymi zachowaniami, jakie poprzednio miały dla pacjenta większą wartość. Głównym objawem zespołu uzależnienia jest pragnienie alkoholu (często silne, czasami przemożne). Wypicie alkoholu nawet po bardzo długim okresie abstynencji może wyzwalać zjawisko gwałtownego nawrotu innych objawów zespołu uzależnienia, znacznie szybciej niż pojawienie się uzależnienia u osób poprzednio nieuzależnionych.

Na ostateczne rozpoznanie uzależnienia pozwala identyfikacja trzech lub więcej cech bądź objawów, występujących łącznie przez pewien okres czasu w ciągu ostatniego roku. Wśród wspomnianych objawów wyróżnia się:

  1. Silne pragnienie lub poczucie przymusu picia („głód alkoholowy”).
  2. Upośledzona zdolność kontrolowania zachowań związanych z piciem (trudności w unikaniu rozpoczęcia picia, trudności w zakończeniu picia do wcześniej założonego poziomu, nieskuteczność wysiłków zmierzających do zmniejszenia lub kontrolowania picia).
  3. Fizjologiczne objawy zespołu abstynencyjnego pojawiającego się, gdy picie alkoholu jest ograniczane lub przerywane (drżenie mięśniowe, nadciśnienie tętnicze, nudności, wymioty, biegunki, bezsenność, rozszerzenie źrenic, wysuszenie śluzówek, wzmożona potliwość, zaburzenia snu, niepokój, drażliwość, lęki, padaczka poalkoholowa, omamy wzrokowe lub słuchowe, majaczenie, drżenie) albo używanie alkoholu lub pokrewnie działającej substancji (np. leków) w celu złagodzenia w/w. objawów, uwolnienia się od nich lub uniknięcia ich.
  4. Zmieniona (najczęściej zwiększona) tolerancja alkoholu (ta sama dawka alkoholu nie przynosi oczekiwanego efektu) potrzeba spożycia większych dawek dla wywołania oczekiwanego efektu.
  5. Z powodu picia alkoholu - narastające zaniedbywanie alternatywnych źródeł przyjemności lub zainteresowań, zwiększona ilość czasu przeznaczona na zdobywanie alkoholu lub jego picie, bądź uwolnienie się od następstw jego działania.
  6. Uporczywe picie alkoholu mimo oczywistych dowodów występowania szkodliwych następstw picia (picie alkoholu mimo, że charakter i rozmiary szkód są osobie pijącej znane lub można oczekiwać, że są znane).

    Pużyński S., Wciórka J. (red.) „Klasyfikacja zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania w ICD-10. Opisy kliniczne i wskazówki diagnostyczne”, Uniwersyteckie Wydawnictwo Medyczne „Vesalius”, Instytut Psychiatrii i Neurologii, 2000.

Uzależnienie od narkotyków


Narkomania – czyli uzależnienie od narkotyków – to dość ogólny termin dotyczący uzależnienia od substancji chemicznych, które wywierają wpływ na funkcjonowanie mózgu. Leczenie uzależnień wywołanych narkotykami skupia się na rozpoznaniu myśli oraz uczuć osoby uzależnionej, powstających w chwili sięgania po narkotyk, jak również identyfikacji sytuacji generujących chęć odurzenia się. Osoby uzależnione od narkotyków nabywają w trakcie leczenia umiejętności radzenia sobie z głodem narkotykowym oraz przyswajają nowe zachowania społeczne, które pomagają żyć w trzeźwości.

Uzależnienie od hazardu

Leczenie uzależnień nie omija również dolegliwości związanych z hazardem. Powszechnie mianem tym określa się gry pieniężne, których wynik uzależniony jest nie od umiejętności gracza, ale od przypadku. Niemniej jednak zdarza się, iż hazard nabiera patologicznego charakteru gdy osoba grająca nie jest w stanie zaprzestać, mimo wielokrotnych prób czy też obiecywania sobie, że już więcej nie będzie grać. Powoduje to coraz większe problemy finansowe, konflikty z rodziną oraz pogarszający się stan psycho-fizyczny i ciągłe wyrzuty sumienia, którym towarzyszy ogromne poczucie winy. Jak łatwo zauważyć, opisywane uzależnienie odbija się w sposób negatywny na niemalże wszystkich aspektach życia uzależnionego. W takiej sytuacji konieczne jest leczenie uzależnień, gdyż wśród hazardzistów jest największy odsetek samobójstw z całej grupy osób dotkniętych uzależnieniami.

Uzależnienie od zachowań seksualnych

Uzależnienie seksualne określane także mianem seksoholizmu to różnego rodzaju zachowania o podłożu seksualnym, które stanowią dla uzależnionego swego rodzaju narzędzie do rozładowania emocji. Warto dodać, iż wspomniane zachowania seksualne nie ograniczają się wyłącznie do stosunku, ale mogą przybierać różne formy np. oglądanie pornografii, masturbacji, cyberseks czy też ustawiczne fantazjowanie o odbyciu stosunku płciowego.